ISO/IEC 27001:2022 bevat de eisen voor het invoeren, onderhouden en continu verbeteren van een managementsysteem voor informatiebeveiliging (ISMS). De norm helpt organisaties van elke omvang risico's te identificeren, verantwoordelijkheden vast te leggen, beheersmaatregelen te kiezen en de effectiviteit daarvan te beoordelen. Voor organisaties die conformiteit moeten aantonen aan klanten of partners, kan onafhankelijke certificering een extra doel zijn. In deze gids leest u de belangrijkste implementatiestappen, de kosten en hoe u zich voorbereidt op een certificeringsaudit.
ISO/IEC 27001:2022 bevat de eisen voor het opzetten, invoeren, onderhouden en continu verbeteren van een managementsysteem voor informatiebeveiliging (ISMS). De norm gaat over informatiebeveiligingsrisico's bij mensen, processen, fysieke informatie, leveranciers en technologie, niet alleen over IT. Elke organisatie kan de norm toepassen zonder certificering. Certificering is een aparte, optionele stap: een geaccrediteerde certificatie-instelling beoordeelt uw ISMS en bevestigt dat het aan de norm voldoet. Dat is pas noodzakelijk wanneer een klant, contract of andere verplichting erom vraagt.
De eisen aan het managementsysteem staan in de hoofdstukken 4 tot en met 10: context en reikwijdte, leiderschap, planning (met risicobeoordeling en risicobehandeling), ondersteuning, uitvoering, evaluatie van de prestaties en verbetering. Enkele onderdelen worden vaak onderschat:
Bijlage A bevat 93 beheersmaatregelen in vier thema's: organisatorisch, mensgericht, fysiek en technologisch. Het is een referentiecatalogus, geen afvinklijst, en de lijst is niet uitputtend: uit uw risicobeoordeling kan blijken dat u maatregelen nodig heeft die er niet in staan. Volgens 6.1.3 d legt de Verklaring van Toepasselijkheid (VvT, Engels: SoA) de noodzakelijke maatregelen vast, waarom elke maatregel is opgenomen, of deze is geïmplementeerd en waarom een maatregel uit bijlage A is uitgesloten. De verklaring moet uw werkelijke besluiten over risicobehandeling weerspiegelen.
U hoeft niet uw hele organisatie onder het ISMS te brengen. Veel organisaties kiezen een specifieke dienst of een specifiek product als reikwijdte, wat het beheersbaar houdt. Bepaal de reikwijdte aan het begin zorgvuldig: achteraf wijzigen is lastig.
ISO 27001 is in de meeste sectoren niet wettelijk verplicht. Bedrijven voeren de norm in, en laten zich vaak certificeren, om vier redenen:
Als geen van deze redenen op u van toepassing is, is ISO 27001 mogelijk niet de juiste prioriteit. Een gerichte beveiligingsbeoordeling tegen de CIS Controls kan dan meer opleveren voor minder moeite.
De eerste vijf stappen bouwen en draaien het ISMS. De zesde geldt alleen als u kiest voor certificering.
Auditors kijken naar vastleggingen, niet naar voornemens. Dit overzicht toont het belangrijkste bewijs per fase. Praktische tips voor het ordenen vindt u in ons artikel over een IT-audit voorbereiden.
Dit zijn planningsscenario's, geen regels. In onze projecten duren scoping en gap-analyse meestal twee tot vier weken en de documentatie vier tot acht weken. Hoe lang het ISMS moet draaien vóór certificering, hangt af van de reikwijdte, hoe vaak belangrijke processen plaatsvinden en wat de certificatie-instelling verwacht; wij plannen met drie tot zes maanden als referentie. De interne audit duurt één tot twee weken en de certificatie-instelling bepaalt de tijd tussen fase 1 en fase 2.
Vertraging ontstaat vooral door een groeiende reikwijdte en te zware documentatie. Beleid voor een bedrijf met tien medewerkers hoeft geen veertig pagina's te tellen.
Veel organisaties proberen alle 93 maatregelen in te voeren, ongeacht het risico, terwijl andere hele thema's te snel uitsluiten. Een SaaS-bedrijf zonder eigen datacenter kan bepaalde specifieke fysieke maatregelen niet van toepassing achten, maar moet nog steeds kantoren, apparatuur, thuiswerken, fysieke toegang en de afvoer van bedrijfsmiddelen beoordelen. Elke uitsluiting in de VvT moet worden onderbouwd vanuit reikwijdte en risico.
De bedragen hieronder zijn indicatieve ramingen van Cyvra op basis van onze eigen projecten, geen marktgemiddelden. Andere aanbieders kunnen onderdelen anders bundelen. De uiteindelijke kosten hangen af van reikwijdte, volwassenheid, het aantal locaties en systemen, de complexiteit van regelgeving en offertes van certificatie-instellingen. Implementatiekosten en vergoedingen voor de certificatie-instelling zijn gescheiden posten.
Reken daarnaast op tijd van eigen medewerkers en op technische verbeteringen die uit de gap-analyse volgen, zoals nieuwe tooling of configuratiewerk. Organisaties die meer zelf doen of vanuit een sterke basis starten, besteden minder aan advies. De hercertificeringsaudit in jaar drie kost meestal ongeveer evenveel als de oorspronkelijke fase 2.
"De norm is schaalbaar. Een dienstverlener met 15 medewerkers en een SaaS-bedrijf met 150 medewerkers hebben elk een ander ISMS nodig, en de norm biedt ruimte voor beide. De fout is om het als een standaardoefening voor grote ondernemingen te behandelen."
De norm vraagt om continue verbetering, dus het werk loopt door. Blijf monitoren en meten, houd directiebeoordelingen, registreer en evalueer incidenten, werk het risicoregister bij als uw organisatie of het dreigingsbeeld verandert, en sluit afwijkingen af met corrigerende maatregelen. Personeelsverloop is een veelvoorkomende oorzaak van ISMS-drift, dus houd bewustwordingstraining onderdeel van de onboarding.
Toezichtaudits vinden ongeveer elke twaalf maanden plaats en beoordelen een deel van het ISMS, inclusief de opvolging van eerdere bevindingen. In jaar drie beoordeelt een hercertificeringsaudit het volledige systeem. Organisaties die het ISMS actueel houden, ervaren dat als eenvoudig; wie pas in de laatste weken bijwerkt, vindt het meestal stressvol en duur.
Zet u AI in, dan gebruikt ISO/IEC 42001 dezelfde managementsysteemstructuur en kan deze voortbouwen op uw ISMS.
De meest waardevolle eerste stap is een gap-analyse. Die duurt doorgaans twee tot vier weken, inclusief scoping, en geeft u een projectplan met de geschatte inspanning per werkstroom, voordat u zich vastlegt op een planning of budget. Vraagt een klant om ISO 27001, stem dan de termijn af en ga na of een ingevulde beveiligingsvragenlijst in de tussentijd volstaat.
Een consultant is niet verplicht. Een adviseur kan helpen de eisen te interpreteren, de reikwijdte te bepalen, het project te organiseren en hiaten te vinden, maar certificering hangt af van de conformiteit die u aantoont en van de onafhankelijke beoordeling door de certificatie-instelling.
Voor de bron zelf, zie de pagina over ISO/IEC 27001:2022 bij ISO en de praktische gids voor het mkb van ISO (Engelstalig).
Cyvra werkt met organisaties die ISO 27001 nodig hebben om aan een klanteis of regelgeving te voldoen, of om aantoonbare beveiligingsvolwassenheid op te bouwen. De meeste komen met een concrete aanleiding: een inkoopvragenlijst, een nieuw contract of een besluit van de directie.
Een opdracht kan het volledige traject omvatten, van reikwijdte tot de voorbereiding op de certificeringsaudit. Wat u ontvangt:
De meeste opdrachten worden uitgevoerd door één consultant. Wie uw ISMS heeft helpen opzetten, hoort daarom niet de enige te zijn die het auditeert. Wij spreken de aanpak van de interne audit vooraf met u af: meestal een onafhankelijke interne auditor die wij kunnen aanbevelen, of iemand in uw organisatie die wij voorbereiden om de audit uit te voeren, waarbij wij alleen ondersteunen en ons eigen werk niet auditeren. Na certificering kunnen wij ondersteunen bij toezichtaudits en het bijhouden van het risicoregister.
Vraagt een klant om ISO 27001 of heeft u een termijn voor ogen, neem dan contact op. De eerste stap is een kort gesprek om uw situatie te begrijpen voordat wij een reikwijdte en aanpak voorstellen.
Nee. Bijlage A is een referentiecatalogus. U kiest de maatregelen die volgens uw risicobeoordeling nodig zijn, en de Verklaring van Toepasselijkheid legt vast waarom elke maatregel is opgenomen, of deze is geïmplementeerd en waarom een maatregel uit bijlage A is uitgesloten. Soms heeft u ook maatregelen nodig die niet in bijlage A staan.
Nee, tenzij een contract, klant of andere verplichting erom vraagt. U kunt een ISMS volgens ISO/IEC 27001 invoeren zonder certificaat. NIS2 (artikel 21), die Nederland invoert via de Cyberbeveiligingswet, vraagt passende maatregelen voor risicobeheer, geen certificaat. Een ISMS is wel een gangbare manier om die maatregelen aantoonbaar te maken.
Dat verschilt per reikwijdte, volwassenheid en beschikbare capaciteit. Als illustratief Cyvra-planningsscenario is zes tot negen maanden realistisch met een redelijke beveiligingsbasis, en negen tot twaalf maanden bij minimale bestaande maatregelen. De norm schrijft geen vaste periode voor waarin het ISMS vóór certificering moet draaien.
Splits de kosten: implementatie, tijd van eigen medewerkers, optioneel advies, technische verbeteringen en de vergoeding voor de certificatie-instelling. De indicatieve raming van Cyvra voor die vergoeding is € 3.000 tot € 8.000 voor fase 1 en fase 2, met lagere jaarlijkse toezichtaudits. Vraag offertes op bij geaccrediteerde certificatie-instellingen voor uw reikwijdte.
Nee. Een consultant is niet verplicht, maar kan helpen de eisen te interpreteren, de reikwijdte te bepalen, het project te organiseren en hiaten te vinden. Of u wordt gecertificeerd, hangt af van de conformiteit die u aantoont en van de onafhankelijke beoordeling door de certificatie-instelling.
De Verklaring van Toepasselijkheid (Statement of Applicability, SoA) is vereist volgens 6.1.3 d. Ze bevat de noodzakelijke maatregelen, de onderbouwing voor opname, of ze zijn geïmplementeerd en de onderbouwing voor het uitsluiten van maatregelen uit bijlage A. Ze moet uw werkelijke besluiten over risicobehandeling weerspiegelen, geen algemeen sjabloon.
Ryland levert al meer dan twintig jaar programma's op het gebied van cyberbeveiliging, compliance en IT-beheer voor gereguleerde organisaties in het Verenigd Koninkrijk en Nederland. Bekijk volledig profiel
Een gap assessment geeft u een projectplan, tijdlijn en kostenraming voordat u zich ergens aan vastlegt.
Disclaimer: Dit artikel is uitsluitend bedoeld voor algemene informatiedoeleinden en vormt geen juridisch, regelgevend of professioneel advies. Cyvra geeft geen garantie met betrekking tot de juistheid of volledigheid van deze inhoud, die mogelijk niet de meest recente ontwikkelingen op regelgevingsgebied weerspiegelt. Lezers moeten onafhankelijk juridisch en regelgevend advies inwinnen dat geschikt is voor hun specifieke omstandigheden. Cyvra aanvaardt geen aansprakelijkheid voor enig verlies dat voortvloeit uit het vertrouwen op deze inhoud.